İlk Yıllarda Çocuk Beslenmesi Eğitimi Notlarım 1. Bölüm

Anneysen.com' un SMA'nın katkılarıyla düzenlediği "İlk Yılların Hikayesi" kampanyasını daha önce duymuştum. 6 Ekim Pazar günü bu kampanya çerçevesinde organize edilen İlk Yıllarda Çocuk Beslenmesi Eğitimi'ne katıldım. Eğitim öncesi Aylin Hanım'ın herkesi tek tek güler yüzle karşılamasının ardından Çocuk Gastroenteroloji ve Beslenme Uzmanı Prof. Dr. Benal Büyükgebiz' i büyük bir dikkatle dinlemeye başladık. Eğitimde kendi adıma çok faydalı bilgiler edindim. Nerelerde hata yaptığımızı gördüm. Bu güzel ve faydalı eğitim için anneysen'e teşekkür ederim:)

Eğitim süresince Prof. Dr. Benal Büyükgebiz'in anlattıklarını not almaya çalıştım. Notlarım biraz uzun oldu ama eğitime katılamayan anneler için paylaşmak istedim.  Notlarımın ilk bölümünü aşağıda paylaşıyorum. Umarım faydalı olur:)

İlk Yıllarda Çocuk Beslenmesi Eğitimi 1. Bölüm Notlarım:

Çocuklarda beslenmenin esas amacı büyümenin en uygun koşullarda devamlılığını sağlamaktır. Yeterli ve dengeli beslenmeyen çocuk büyüyemez. Ancak ne yaparsak yapalım çocuktaki genetik potansiyelin üstüne çıkamayız.

Bizler bazı besinlerden eksik beslenirsek örneğin demir veya kalsiyumdan eksik beslenirsek bizde bunların eksikliği hemen ortaya çıkmaz. Çünkü bizim depolarımız var ve depolarımızdan faydalanırız. Ancak çocuklar belli bir besinden eksik beslenirse bu besinin eksikliği hemen ortaya çıkar ve eksikliğin neden olduğu tablo ağır ilerler. Çünkü çocukların depoları henüz dolmamıştır. Onları yeterli ve dengeli besleyerek depolarını doldurmalıyız.

Büyüme anne karnında baslar ve 18 yaşına kadar devam eder. Büyüme hızı gittikçe azalır ve giderek durağanlaşır. Ergenlik çağında ise (6 ile 10 yas arasında) büyüme hızlanır. Büyümenin hızlandığı tek dönem ergenliktir! Büyüme durunca erişgin olunur. Büyümenin izlenmesi gerekir.

Büyüme ve Gelişme:

Büyüme ve gelişme birbirinden farklıdır. Büyüme vücut kütlesinin artışıdır. Ölçülebilirdir. Gelişme ise çocuğun ayına/yaşına uygun biyolojik fonksiyonları yerine getirip getirememesidir. Diş çıkarmak, oturmak, emeklemek, yürümek birer gelişim göstergesidir. Bir çocuk ayına /yaşına uygun olarak bu gelişmeleri sergilemiyorsa o çocukta gelişme geriliği olabilir. Çok iyi büyümüş bir çocukta da gelişme geriliği görülebilir. Büyüme ve beslenme arasında çok ciddi bir ilişki vardır.

Hayatın ilk 3, hatta 5 yılı içinde büyümenin en önemli faktörü BESLENME'dir. 5 yaşından sonra hormonlar devreye girer ve ergenlikte hormon fırtınası yaşanır. Bir bebeğin ilk 1000 günü bu yüzden çok önemlidir. Erken dönemde sağlıklı beslenmek çok önemlidir! Bir çocuk ilk 6 ay sadece anne sütü, ikinci 6 ay ek gıdalar ile beslenmelidir. 6-12 ay arasında çocuğun beslenme becerisi kazanması gerekir. İlk 1 yıl çocuğu sadece anne sütü ile beslerseniz  o çocuk büyüse bile çok önemli olan beslenme becerisini kazanamaz. 1 yaşında ek gıdaya başlamak geç olacaktır. Çocuk özellikle gündüz çeşitli ek gıdalar ile tanışmalı, giderek artan sertlikteki besinleri çiğnemesini öğrenmelidir. 6-7. aylarda pütürlü gıdaları öğürmeden yiyebilmeli, ardından çiğnemeyi öğrenmelidir. İştahsızlığın en önemli nedeni ısırma, çiğneme, yutmayı bilmemektir. 1 yaşından sonra bunları öğrenmesi çok zordur. Çocuğa 1 yaşında hala sıvı, blenderdan geçirilen yemekleri vermemeliyiz. Blender bir eve girmemelidir!

Büyüme üzerinde genetik ve çevresel faktörlerin etkisi vardır. Çevresel faktörler:

1) Beslenme
2) Ateşti hastalıklar
3) Kronik hastalıklar
4) Emilim bozukluğu
5) Hormonlar

İlk 1 yıl içinde büyümenin izlenmesi gerekir. Bunun, mümkünse aynı hekim veya aynı sağlık kurumu tarafından kontrol edilmesi önemlidir. Bir doktor bebeğin geçmişini bilmiyorsa hata yapabilir. Büyüme ilk 1 yıl içinde aşı aylarında izlenir. 1 yaşına kadar her ay, 2 yaşından sonra 2 ayda bir izlenmesi önerilir.

Ek besinlere 4. aydan önce kesinlikle başlanmamalıdır. Dünyada bu konu ile ilgili bir çok test yapılmıştır ve kesin bilgiler vardır. 4. aydan önce ek besin ile tanışan bebeklerde alerjik reaksiyonlar çok fazla görülür.Eğer anne sütü yoksa formül mama vermeliyiz, 4 aydan önce ek gıdaya başlamamalıyız.

Bir bebek çok kilolu ise onu zayıflatmayız, kilo alım hızını azaltmalıyız. 3 kg doğan bir bebek 5- 6. ayda doğum kilosunun iki katına ulaşır. İkinci altıncı ayda ise çocuğun büyüme hızı düştüğü için kilosunda iki kat artış beklenmez, 3 kg doğan bir bebek 1 yaşında ortalama 9, 9.5 kg olur. Yeni doğan bir bebek ilk yılda ortalama 24-25 cm uzar.

Büyüme hızının düşmesi iştahın azalması demektir. Büyüme hızı artarsa iştah artar. Ergenlikteki çocuklar bu yüzden çok fazla yemek yer. 6. aydan sonra büyüme hızı düşüp, çocuklarınızın iştahı azalınca üzülmemeliyiz, telaş yapmamalıyız! Çocuğu daha fazla yemesi için zorlamamalıyız. Çünkü baskı yapılınca anne bebek arasında davranış sorunları ortaya çıkar.

Düşük ağırlıklı, prematüre doğan bebekler normal kiloda ve miadında doğan çocuklara göre 8-10 kat daha fazla büyüme potansiyeline sahiptir. Anne karnında büyüyemedikleri için bu onlara verilen bir fırsattır. Bu çocuklar ilk 3-6 ayda çok kilo alarak akranlarının büyümesini yakalar, aradaki farkı kapatırlar. Bebek bunu yapamamışsa, ortalamadan geri kalmış ise hekime danışılmalıdır.

Anne sütü alan bir bebek günde 6-10 kez kaka yapabilir. Dışkının rengi, miktarı normal ise sorun yoktur. Ancak bu kadar kaka yapıp büyümüyor ise hekime sormanız gerekir. Böyle bir çocukta emilim bozukluğu olabillir. 6. aydan sonra da dışkı sizi daima uyarmalıdır.

İştahsızlık Nedir?

Çocuğun ağız yoluyla beslenmede yaşadığı isteksizlik iştahsızlıktır. Bir çocuk her gruptan besini az yada çok tüketiyorsa ve büyüme yeterli ise sorun yoktur. Çocuğunuzu 2-3 gün içinde gözlemleyin. Bu sürede Et-süt-meyve-tahıl-yumurta yiyor ve büyüyorsa burada bir sorun yoktur. Çocuğunuz sebze yemiyor ama meyve yiyorsa endişe etmeyin. Sebze ve meyve aynı besin grubundandır. Çocuğun bir kaç meyve yemesi de yeterlidir. "Çocuğum yumurta yemiyor" diyen anneler var. Çocuk yumurtayı illa ki haşlama şeklinde yemez. Yumurta ile krep, omlet, yumurtalı ekmek yapabilirsiniz. Bunları da yemiyorsa yemediği besinleri gizleyerek vermeliyiz. Yumurtayı bir çorbaya terbiye olarak koyabiliriz. Çocuğun yemekleri tercih etme hakkı vardır.

Ateşli hastalık= İştahsızlık. Eğer bir anne çocuğum çok iyi yiyordu ama son 1 aydır yemiyor diyorsa hastalık araştırılmalıdır. Hastalıklarda iştahsızlık çok önemlidir, büyüme yetersizliğine neden olur.

Not: Eğitiminin  notlarımın 2. bölümünde ise Besleme ve Beslenme sorunları, ek gıdaya geçiş ile ilgili bilgiler yer alacak.

Benim  anne sütü ve ek gıdaya geçiş yazılarıma da göz atabilirsiniz:)

Ek Besinlere Geçiş ve Beslenme Düzeni

                                                         Ek Besinlere Merhaba:)

Oğlum ile yaşadığım tecrübeleri buradan paylaşmaya devam ediyorum:) Ek besinlere geçiş ve özellikle ilk dönemde her ay değişin&gelişen beslenme düzeni benim için tam bir sınav oldu. 15 aylık annelik maceramda en çok zorlandığım konu bu sanırım.

Ek besinlere Toprak 6 aylık olunca geçtik. İlk 6 ay boyunca sadece anne sütü ile beslendiği için ek besinlere geçiş benim için çok heyecan vericiydi. 6. ayı yaz mevsimine denk geldi ve oğlumun ilk ek besini "şeftali" oldu. Acaba nasıl tepki verecek diye babasıyla merakla izlemiştik oğlumuzu. İlk ek besini olan şeftaliden bir çay kaşığı kadar yemişti Toprak. Kendini bildi bileli yatarak içtiği anne sütü yerine, dik bir pozisyonda  kaşıkla verilen yemek onun için bir dönemin başlangıcıydı. Bir kaç gün sabahları cam rendede rendelediğim meyvelerden bir iki çay kaşığı kadar verdim. İstemediği anlarda hiç zorlamadım. Adı üstünde "ek besin" olduğu için anne sütüne aynen önceden olduğu gibi devam ettim. 1 yaşına kadar bebeğimin ana besini anne sütü oldu. Ek besinlere başladığımız ilk dönemlerde sadece sabahları ek besin verirken zamanla öğün sayısını ve besin miktarını artırdım. Özellikle ev yapımı yoğurdu çok sevdi Toprak. Ben de yedirme konusunda çook acemi olduğum için üstteki gibi görüntüler ortaya çıktı:) Yemek yedirme konusunda hala başarılı olduğumu söyleyemem bu arada. Annemin üstüne tanımıyorum bu konuda:)

Doktorumun  tavsiyesi ile blender kullanmadan ve besinleri birbiri ile karıştırmadan verdim. Ayrıca yemek düzenine alışması ve kendini aile ortamına ait hissetmesi için ilk baştan beri mama sandalyesinde ve bizimle birlikte yemek yemesine özen gösteriyoruz.  Bizden önce yemek yemiş olsa bile, bizimle masaya oturup ekmeğini yiyor:)  Hoş ben her zaman yemeğini en son bitiren kişi olarak masadan kalkıyorum o ayrı:)

                                                            Hımmmm, çok lezzetliiii:)

Bebeğimin beslenme düzenini oluştururken en çok Gurme Bebek 'deki tariflerden  faydalanım, şimdilerde ise Zümrüt Özkan'ın Yiyorum Büyüyorum kitabından denemeler yapıyorum. Çocuklar için çok güzel yemek tarifleri var Yiyiyorum Büyüyorum'da. Anneanne tariflerine ise diyecek sözümüz yok:)
           

    Herkese afiyet olsun:)

Anne Sütünü En Çok Neler Arttırır?

Oğlum Toprak'ı 12 ay 15 gün emzirdim. Annelik ile ilgili yaşadığım en özel tecrübeydi benim için: Sadece bebeğimin ve benim paylaştığımız ortak mutluluk anları... Ben anne sütü yönünden çok şanslıydım. Bol bol sütüm oldu ve oğlum sadece anne sütü ile beslenerek 6. ayda 9.5 kg'ye ulaşmıştı. Peki benim yaşadığım tecrübelere göre anne sütünü en çok neler arttırır? İşte cevaplarım:)

Kendinize ve bebeğinize güvenin: Daha hamileyken sütüm olacağına çok inadım. Bebeğimin doğumuyla   hem ona hem de kendime güvenerek emzirmeye başladım. İlk başlar elbette kolay değildi. İlk günlerde ve 4. ayda yaşadığım zorlukla daha önceki anne sütü yazımda yer vermiştim. Ama tüm zorlukları zamanla aştık ve ardından her şey hayal ettiğim gibi oldu.

Bol bol su için: Bence bol su içmek anne sütünü en çok arttıran şeylerin başında geliyor. Özellikle emzirmeden önce su içmeye gayret ediyordum. Suyun anne sütünün büyük kısmını oluşturması su ve sıvı tüketiminin emzirme döneminde ne kadar önemli olduğunu gösteriyor aslında.

Bebeğinizi sık sık emzirin: Bebeğinizi ne kadar çok emzirirseniz süt üretiminiz o kadar artacaktır. Vücudunuz ihtiyaç olduğu kadar süt ürettiği için anne sütüne ne kadar çok ihtiyacınız olduğunu ona sık sık hissettirin:)

Kaliteli besinler tüketin: Anne sütünün kalitesini yediğiniz yiyecekler belirliyor. Sağlıklı beslenerek hem süt üretimi için ihtiyacınız olan enerjiyi alır hem de sütünüzün kalitesini arttırabilirsiniz. Bu yüzden yediklerime çok dikkat ettim. Elimden geldiğince asitli içecekler, katkı maddeli yiyecekler, çay ve kahveden  uzak durdum.

Uykunuza önem verin: Kendinize uyumak, dinlenmek için fırsatlar yaratın. Özellikle bebeğinizin yenidoğan döneminde o uyudukça siz de uyuyun, en azından dinlenin. Bunun günlük koşuşturmalar arasında zor olduğunu biliyorum ama gün içinde uyuduğum zamanlarda sütüm daha fazla oluyordu.

Süt arttırıcı çaylardan yararlanın: Gün içinde süt arttırıcı çaylardan içebilirsiniz. Ben hem Humana Still Tea'in hem de annemin aktardan aldığı özel bir süt arttırıcı çayın faydasını gördüm. Bu özel karışımda rezene, anason, kimyon gibi süt üretimini arttıran bitkiler vardı.

Çalışırken sütünüzü sağın: Eğer çalışmaya başlayacaksanız iş yerinde günde iki kere sütünüzü sağın. Sütünüzü sağmayı ihmal ederseniz süt üretiminiz de bununla paralel olarak azalıyor. Çalışan bir anne için zahmetli  olsa da Toprak benim çalışmaya başlamamla 6 ay "taşıma anne sütü" ile beslendi:)

Sütünüz bol olsun :))

Anne Sütü

Anne sütünün gerçek bir mucize olduğunu ancak anne olup bu muhteşem duyguyu yaşadıktan sonra anlayabildim. Yeni doğan bebeğimi kucağıma aldığımda içgüdüsel olarak hemen emmeye başladı. Böylece bizim de oğlumla 1 yıllık anne sütü maceramız başlamış oldu. Toprak  ilk süt olan kolostrumu sorunsuzca içtikten sonra biraz zorlandık. Neredeyse bir aylık olana kadar emerken uyuyakaldığı için anne sütü ile beslenmesi için çok uğraştım. Hatta annemle Toprak'ı uyutmamak için elimizden ne geliyorsa yaptık diyebilirim. Yeri geldi kıyafetlerini çıkardık, yeri geldi soğuk ellerimiz ile vücudunu ovuşturduk. Yavrum çok çekti bizden:)1 ayın sonuna geldiğimizde sadece anne sütü ile 1,5 kilo aldı. Oğlumu düzenli olarak emzirmeye devam ettim ve böylece bir beslenme rutini oluşturdum. Bu özel anlarda bebeğim ile kurduğum bağı, yaşadığım mutluluğu tarif edebilmem çok zor. Anne sütünün bebeğin karnını doyurmaktan öte ruhunu da beslediğine inanıyorum.

Her şey yolunda giderken bebeğimin 4 aylık olmasıyla benim için yeni bir sınav başladı. Hızla algıları açılan oğlum kesinlikle emmek istemiyor, sütü reddediyor ve ağlıyordu. Bir anda dünya başıma yıkıldı. Artık anne sütünü istemediğini düşünerek çok üzüldüm. Sonra doktoruma danışıp biraz da araştırma yapınca 4 aylık bazı bebeklerin bu durumu yaşadığını öğrendim. İlk çözüm olarak Toprak'ı uyuduktan sonra emzirmeye başladım. Uyanıkken sütü reddeden bebeğim uyurken hiç sorun çıkarmadı. Ama gerçekten zor bir dönemdi. Bir çok kişinin bu dönemde bebeğim emmek istemiyor diye emzirmeyi bıraktığını gördüm. Bu süreçte sessiz ve oğlumun dikkatinin dağılmayacağı ortamlar yaratarak anne sütüne devam etmeyi  başardım. İlk 6 ay sadece anne sütü ile beslenen Toprak kocaman bir bebek olmuştu :)Bu mucizeye inanmamak elde değil doğrusu... 12 aylık anne sütü maceramız bu ay sona erdi. Başka bir yazımda da anne sütüne veda ederken yaşadıklarımızı paylaşacağım...